Elektrische apparaten gebruiken steeds minder energie. Maar omdat we meer apparaten gebruiken, stijgt het totale energiegebruik per huishouden. U kunt dat verminderen door apparaten niet in stand-by te laten staan als u ze niet gebruikt.
Zowel bij de aankoop als bij het gebruik van een apparaat kunt u stilstaan bij energiebesparing en het milieu. Een huishouden is per jaar zo'n 400 kilowattuur (kWh) kwijt aan stand-by verbruik. Zeker de helft is te vermijden door de apparaten echt uit te zetten: dat levert per jaar een besparing op van tientallen euro's! Labels, keurmerken, vergelijkende tests en het vermogen van een apparaat wijzen u de weg naar een lager energieverbruik.
Bent u niet meer tevreden met een apparaat, dank het dan milieuvriendelijk af: verkoop het op de tweedehandsmarkt, of breng het naar een afvalscheidingsstation. Dan krijgt een groot deel van de materialen een tweede leven.
Tips bij aankoop
- Let op het energieverbruik op jaarbasis. Labels en keurmerken, vergelijkende tests of het vermogen van een apparaat vertellen u welk apparaat zuiniger is.
- Let ook op het stand-by verbruik : kijk bijvoorbeeld of het apparaat helemaal van het stroom af kan.
- Koop een apparaat op maat, dat past bij uw gebruik en gezinssituatie. Een kleinere koelkast of platte televisie verbruikt vaak minder energie.
- Overweeg of een alternatief op spierkracht mogelijk is, zoals een handpers in plaats van een elektrische citruspers.
- Beperk het gebruik van batterijen (zie ook Batterijen).
Tips bij gebruik
- Gebruik apparaten selectief en efficiënt; was bijvoorbeeld met een volle trommel en schakel lampen uit als u er niet bent.
- Zet apparaten uit wanneer u ze niet gebruikt en niet stand-by: anders blijven ze stroom verbruiken.
- Gebruik zogeheten bespaarstekkers tussen het stopcontact en het apparaat, of een stekkerdoos met schakelaar.
- Vervang 'energieslurpers' zoals een oude koelkast of wasmachine, door een zuiniger variant.
- Lever oudere, nog bruikbare apparaten in bij een kringloopwinkel, maar lever onzuinige oude apparaten liever in bij het gemeentelijk afvalstation.
Energie besparen bij aankoop
Denk bij aankoop van een nieuw apparaat aan een type met laag energieverbruik. Let bijvoorbeeld op labels en keurmerken, vergelijkende tests of het vermogen. Kleinere apparaten zijn meestal zuiniger dan hun grotere broers. Een apparaat dat helemaal uit kan, in plaats van alleen stand-by, gaat onnodig energieverbruik tegen.
Voor sommige apparaten zijn er ook alternatieven op spierkracht: denk aan de tandenborstel, blikopeners en de citruspers.
Labels en keurmerken
Voor elektrische apparaten zijn er verschillende labels en keurmerken: waaronder Energielabel, TCO en Energy Star. Het Energielabel staat op witgoedapparaten, verlichting, airconditioners en ook op auto's. Lees meer op Keurmerk elektrische apparaten.
Energie besparen bij gebruik
Naast de energiezuinigheid van een apparaat is ook de manier waarop u het gebruikt bepalend voor het energieverbruik. U kunt dat verbruik verminderen op de volgende manieren:
- Gebruik apparaten efficiënt. Een keer wassen met een volle trommel is zuiniger dan twee keer een halve lading wassen. Tips voor zuinig gebruik vindt u bijvoorbeeld op Koel- en vriesapparatuur, Computers en Wasmachine.
- Lees de gebruiksaanwijzing goed door; meestal staan daarin tips voor slim gebruik van het apparaat.
- Zie zelf hoeveel stroom een apparaat verbruikt met een energiemeter tussen het apparaat en het stopcontact. Te koop bij elektronicawinkels vavaf 25 euro. Lees meer op Meten is weten.
- Verminder het sluipverbruik door het apparaat niet stand-by maar echt 'uit' te zetten.
Stand-by verbruik verminderen
Elektrische apparaten verbruiken soms ook energie als u het apparaat niet gebruikt of het apparaat 'uit' lijkt te staan. Dit noemen we stand-by verbruik, sluipverbruik of continu verbruik. Sommige apparaten functioneren niet zonder stand-by stand: denk aan de koelkast, de cv-ketel en de deurbel. Maar vaak is stand-by onnodig.
Het stand-by verbruik in een gemiddeld huishouden is jaarlijks zo'n 400 kWh: dat is twaalf procent van het stroomverbruik en kost 96 euro (prijspeil 2009). Bijna driekwart daarvan is te vermijden door apparaten volledig uit te zetten. En wel op de volgende manieren:
- Heeft het apparaat een uitknop? Gebruik deze dan in plaats van de stand-by knop.
- Gebruikt u een apparaat lang niet? Trek dan de stekker uit het stopcontact.
- Hebt u meerdere apparaten bij elkaar staan (bijvoorbeeld computer met randapparatuur of tv met dvd-speler)? Stop dan alle stekkers in een contactdoos met een aan/uit schakelaar. Schakel de stekkerdoos na gebruik uit.
- Zet bij halogeenlampen een schakelaar tussen de transformator en het stopcontact. Zo trekt de transformator na uitschakelen geen stroom meer.
- Haal opladers van bijvoorbeeld een kruimeldief of tandenborstel uit het stopcontact als u ze niet gebruikt. Dan vragen ze ook geen stroom meer.
Bespaarstekker
Soms is het lastig om een apparaat helemaal uit te zetten of de stekker uit het stopcontact te halen. U kunt dan tussen het apparaat en het stopcontact een bespaarstekker zetten, die de stand-by stand volledig uitschakelt. Ze zijn te koop onder merknamen als Stand-by killer, Energy keeper of Powersaver.
Er zijn bespaarstekkers voor de televisie met dvd-recorder, de computer met randapparatuur en het koffiezetapparaat, maar ook voor elektrische boilers en kantoorapparatuur. Ze werken op verschillende manieren; laat u dus goed informeren door de leverancier. De prijzen variëren van twintig tot vijftig euro. Overigens gebruiken de bespaarstekkers zelf ook energie, maar erg weinig. Het vermogen is 0,1 tot 0,3 watt.
Top 5 sluipverbruikers
De top-5 van grootste sluipverbruikers bestaat uit veelgebruikte apparatuur. Bij deze apparaten is stand-by overbodig: het apparaat kan volledig uit.
- Computer met randapparatuur: bespaar 33 euro per jaar
- Tv plus video- of dvd-speler: 15 euro per jaar
- Koffiezetapparaat: 6 euro per jaar
- Tuner, versterker en cd-speler: 6 euro per jaar
- (Combi) magnetron: 4 euro per jaar
Grootverbruikers
De tabel geeft het gemiddelde jaarlijkse energieverbruik van een aantal apparaten en het prijskaartje dat daaraan hangt. Kijk voor exacte cijfers op de gebruiksaanwijzing, of vraag het na bij de leverancier. Verder kan het gebruik per huishouden verschillen.
| Apparaat |
Gemiddeld verbruik
(kosten per jaar) |
| Waterbed |
200 -1.000 kWh
(€ 48 tot € 240) |
| Wasdroger (energielabel C) |
440 kWh
(€ 106) |
| Verlichting |
540 kWh
(€ 130) |
| Kookplaat |
55 - 530 kWh
(€ 13 tot € 127) |
| Elektrische boiler (80-100 liter) |
1.900 kWh
(€ 456) |
| Koel-/ vrieskast tweedeurs |
462 kWh
(€ 110) |
| Diepvrieskist |
380 kWh
(€ 91) |
| Koelkast met vriesvak |
286 kWh
(€ 69) |
| Wasmachine |
215 kWh
(€ 51) |
| Vaatwasser |
305 kWh
(€ 73) |
| cv-pomp (moderne ketel) |
270 kWh
(€ 65) |
| Computer |
146 kWh
(€ 35) |
| LCD televisie |
138 kWh
(€ 33) |
| Video |
108 kWh
(€ 26) |
| Koffiezetapparaat |
80 kWh
(€ 19) |
| Stofzuiger |
54 kWh
(€ 13) |
| Audioapparatuur (midiset) |
52 kWh
(€ 12) |
Vergelijkende tests
Er zijn productvergelijkende tests die het energieverbruik van de apparaten vergelijken. Zulke tests zijn te vinden in tijdschriften en websites. Momenteel is er een top tien met de energiezuinigste types van een bepaald apparaat op www.top10.hier.nu.
Wat te doen met oude apparaten?
Sommige apparaten, zoals koelkasten, vriezers en wasmachines, zijn afgelopen decennia veel zuiniger geworden. Gaan deze apparaten kapot, dan is vervanging uit het oogpunt van milieu beter dan repareren.
Vervangen door een zuiniger type
Koelkasten en vriezers van voor 2000, wasmachines van voor 1985 én oudere vaatwassers en wasdrogers kunt u uit oogpunt van milieu het best vervangen door energiezuinige nieuwe apparaten. Nieuwe A++ koelkasten en A-label wasmachines gebruiken veel minder energie dan oude types. De nieuwe wasmachines gebruiken ook veel minder water. Een wasdroger met energielabel A verbruikt ongeveer de helft minder energie dan een gemiddelde wasdroger met energielabel C. Een wasdroger op gas verbruikt zelfs gemiddeld zeventig procent minder.
Zuinige apparaten zijn wel duurder bij aanschaf. Maar vaak vedient u de extra kosten op termijn terug via verlaging van de energierekening. Als u een koelkast of wasmachine van voor 1985 vervangt door een nieuw zuinig type, verdient u de extra kosten in zo'n zes jaar terug; de meerprijs van een zuinige wasdroger ten opzicht van een droger met energielabel C verdient u in zo'n acht jaar terug.
Repareren
Is het apparaat niet veel zuiniger geworden, dan is repareren milieuvriendelijker dan een nieuw apparaat kopen. Hiervoor kunt u een monteur inschakelen, of het zelf doen. Onderdelen zijn te vinden bij speciaalzaken, op internet en bij fabrikanten. Bewaar de gebruiksaanwijzing van een apparaat.
Een tweede leven
Misschien kan iemand anders uw oudere, maar werkende apparaat nog gebruiken. Dat spaart afval en grondstoffen en energie voor de productie van een nieuw apparaat. Apparaten met een laag energieverbruik, zoals audioapparatuur, keukenapparatuur of elektrisch gereedschap, kunt u prima tweedehands verkopen.
Maar oude energieverslindende koelkasten, vrieskisten en wasdrogers kunt u het best inleveren bij de gemeente of de winkelier waar u de nieuwe koopt, voor een milieuvriendelijke verwerking.
Weggooien: apart inleveren
Elektrische apparaten bevatten vaak schadelijke stoffen, zoals zware metalen. Daarom betaalt u bij aanschaf een verwijderingsbijdrage, die wordt gebruikt voor een milieuvriendelijke verwerking. Lees meer hierover op Verwijderingsbijdrage. Een kringloopcentrum is een goede bestemming voor (kleine) apparaten die nog goed werken.
Meer informatie
- Vergelijk diverse producten op energiezuinigheid, op www.youtellme.nl.
- www.energielabel.nl biedt meer informatie over energielabels op nieuwe apparaten.
- De Consumentenbond onderzoekt zeer regelmatig allerlei elektrische apparaten, onder meer op energieverbruik en repareerbaarheid. T 070 4454545 / www.consumentenbond.nl.
- Voor vragen over de Verwijderingsbijdrage kunt u bellen: T 0800 0242002 / www.nvmp.nl.
- Vergelijk de prijzen voor groene elektriciteit op www.energieprijzen.nl.
- Op www.energiewereld.nl staat welke bronnen de verschillende energieleveranciers gebruiken voor groene elektriciteit en wat de prijzen zijn.